Χρήσιμες πληροφορίες
- Βασικά είδη οσφυαλγίας: Η οσφυαλγία διακρίνεται σε οξεία (διάρκεια <4 εβδομάδες), υπο-οξεία (4–12 εβδομάδες) και χρόνια (>12 εβδομάδες), ενώ μπορεί να προέρχεται από μυοσκελετική καταπόνηση (μηχανική) ή από συμπίεση νευρικών ριζών (ριζική).
- Συντηρητική αντιμετώπιση της οσφυαλγίας: Η διατήρηση της κίνησης με ελαφρές δραστηριότητες, η θερμότητα (σε μη οξεία φάση), η ενδυνάμωση κοιλιακών-ραχιαίων και η απώλεια βάρους μειώνουν την ένταση και τις υποτροπές.
Η οσφυαλγία ή κοινώς, πόνος στη μέση (οσφύ) είναι ένα κοινό σύμπτωμα σε ένα υψηλό ποσοστό ανθρώπων και αφορά στον πόνο που εκδηλώνεται χαμηλά στη μέση.
Η οσφυαλγία είναι ο δεύτερος πιο συχνός λόγος για τον οποίο οι άνθρωποι ζητούν ιατρική βοήθεια -ακριβώς μετά το κρυολόγημα- ενώ στατιστικά, περίπου το 80% έως 90% των ανθρώπων βιώνουν πόνο στη μέση κάποια στιγμή στη ζωής τους.
Ο πόνος στη μέση μπορεί να είναι απλά ενοχλητικός ή να γίνει τόσο έντονος που να είναι αφόρητος. Μπορεί να δυσκολέψει την καθημερινότητά ή και να καταστήσει σχεδόν αδύνατη ακόμη και τη δυνατότητα εργασίας.
Τα αίτια εμφάνισης της οσφυαλγίας ποικίλλουν, από μία απλή μυϊκή καταπόνηση, μέχρι και κάποια υποκείμενη πάθηση, όπως πέτρες στα νεφρά ή ενδομητρίωση.
Ακριβώς επειδή αποτελεί σύμπτωμα και όχι πάθηση, θα πρέπει να διερευνώνται άμεσα τα αίτια εμφάνισης του πόνου, ώστε να μπορέσει να αντιμετωπιστεί με την ανάλογη θεραπεία.
Συνήθως, βελτιώνεται μέσα σε λίγες εβδομάδες, αλλά μερικές φορές μπορεί να διαρκέσει περισσότερο ή και να επανέλθει.
Στο παρόν άρθρο θα βρείτε συγκεντρωμένα όλα τα συμπτώματα και τους τρόπους αντιμετώπισης και θεραπείας της οσφυαλγίας.
Είδη οσφυαλγίας
Η οσφυαλγία διακρίνεται σε τρία είδη αναλόγως του χρονικού διαστήματος που εμφανίζεται ο πόνος στη μέση, τα οποία χαρακτηρίζονται ως εξής:
- Οξεία Οσφυαλγία: Ένα οξύ επεισόδιο πόνου στη μέση είναι ξαφνικό και σύντομο, συχνά σχετίζεται με κάποιο τραυματισμό και τα συμπτώματα διαρκούς για λιγότερο από ένα μήνα.
- Υπο-οξεία Οσφυαλγία: Έχει διάρκεια 4-12 μηνών.
- Χρόνια Οσφυαλγία: Ο χρόνιος/επίμονος σημαίνει ότι ο πόνος στη μέση διαρκεί περισσότερο από ένα έτος.
Συμπτώματα Οσφυαλγίας
Ο πόνος στη μέση μπορεί να περιλαμβάνει μια μεγάλη ποικιλία συμπτωμάτων. Μπορεί να είναι ήπιος και απλώς ενοχλητικός ή μπορεί να είναι σοβαρός και αφόρητος.
Μπορεί να ξεκινήσει ξαφνικά ή σταδιακά -συχνά μπορεί να έρχεται και να φεύγει- και να επιδεινώνεται με την πάροδο του χρόνου.
Ένα άτομο μπορεί να κινείται κανονικά με λίγο πόνο στη μέση ή μπορεί να βιώνει έντονο πόνο που τον ακινητοποιεί πλήρως.
Ανάλογα με την υποκείμενη αιτία του πόνου, τα συμπτώματα μπορούν να εμφανιστούν με διάφορους τρόπους. Για παράδειγμα:
- Πόνος που είναι αμβλύς ή έντονος στην περιοχή της μέσης
- Τσούξιμο, καυστικός πόνος που μετακινείται από τη μέση προς το πίσω μέρος των μηρών, μερικές φορές στα κάτω πόδια ή στις πατούσες. Μπορεί να περιλαμβάνει μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα πόδια (ισχιαλγία)
- Μυϊκοί σπασμοί και σφίξιμο στη μέση, τη λεκάνη και τους γοφούς
- Πόνος που επιδεινώνεται μετά από παρατεταμένο κάθισμα ή ορθοστασία
- Δυσκολία κατά την ορθοστασία, το περπάτημα ή την εναλλαγή από όρθια σε καθιστή θέση
Υπάρχουν πολλοί τρόποι για την κατηγοριοποίηση του πόνου στη μέση –δύο συνηθισμένοι τύποι περιλαμβάνουν:
Μηχανικός πόνος
Η πιο κοινή αιτία πόνου στη μέση είναι ο μηχανικός πόνος (αξονικός πόνος). Πρόκειται για πόνο που προέρχεται κυρίως από τους μύες, τους συνδέσμους, τις αρθρώσεις (αρθρώσεις όψεων, ιερολαγόνιες αρθρώσεις) ή τα οστά μέσα και γύρω από τη σπονδυλική στήλη.
Αυτός ο τύπος πόνου τείνει να εντοπίζεται στο κάτω μέρος της μέσης, στους γλουτούς και μερικές φορές στην κορυφή των ποδιών.
Συνήθως, επηρεάζεται από τη φόρτιση της σπονδυλικής στήλης και μπορεί να διαφοροποιείται με βάση την κίνηση (εμπρός/πίσω/στρίψιμο), τη δραστηριότητα, την ορθοστασία, το κάθισμα ή την ανάπαυση.
Ριζικός πόνος
Αυτός ο τύπος πόνου μπορεί να εμφανιστεί εάν μια ρίζα του νωτιαίου νεύρου πλήττεται ή φλεγμαίνει. Μπορεί να αντανακλά κάτω στον γλουτό και/ή στο πόδι.
Η ειδική αίσθηση του πόνου είναι ότι είναι οξύς, σαν ηλεκτρικό ρεύμα, με αίσθημα καύσου, ενώ μπορεί να σχετίζεται με μούδιασμα ή αδυναμία του ποδιού (ισχιαλγία). Συνήθως γίνεται αισθητός μόνο στη μία πλευρά του σώματος.
Αντιμετώπιση οσφυαλγίας
Οι περισσότεροι πόνοι στη μέση βελτιώνονται μέσα σε περίπου ένα μήνα από τη θεραπεία στο σπίτι, ειδικά για άτομα ηλικίας κάτω των 60 ετών. Ωστόσο, για πολλούς, ο πόνος μπορεί να διαρκέσει αρκετούς μήνες.
Συντηρητική – μη επεμβατική θεραπεία
Οι συντηρητικές-μη επεμβατικές θεραπείες μπορεί να βοηθήσουν σημαντικά στη μείωση των συμπτωμάτων του πόνου στη μέση και στη συχνότητα επανεμφάνισής τους. Ακολουθήστε τις παρακάτω συμβουλές:
- Τα αναλγητικά και η χρήση θερμότητας σε αρκετές περιπτώσεις έχουν άμεσα αποτελέσματα, ενώ δεν συνιστάται η ανάπαυση στο κρεβάτι.
- Σε περιπτώσεις οξείας οσφυαλγίας, που ξεκίνησε δηλαδή πριν μία ή δύο ημέρες, μην χρησιμοποιείτε θερμά επιθέματα στη μέση σας, καθώς μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση.
- Συνεχίστε τις δραστηριότητές σας όσο περισσότερο μπορείτε παρά την πόνο στη μέση. Δοκιμάστε κάποια ελαφριά δραστηριότητα, όπως το περπάτημα.
- Σταματήστε τη δραστηριότητα που σας αυξάνει τον πόνο, αλλά μην αποφεύγετε τη δραστηριότητα αυτή λόγω φόβου για πιθανή επιδείνωση.
- Η απώλεια βάρους και η καθημερινή σωματική άσκηση που εστιάζει στους κοιλιακούς και τους ραχιαίους μύες μπορεί να μειώσει την ένταση και τη συχνότητα εμφάνισης του πόνου, αφού το μυϊκό σύστημα θα μπορεί να συγκρατεί σωστά τη μέση.
Αυτό συμβαίνει γιατί ένα υπέρβαρο άτομο μεταφέρει μεγαλύτερο βάρος στη σπονδυλική του στήλη, πράγμα που την επιβαρύνει και οδηγεί στην εμφάνιση οσφυαλγίας.
- Τα ορθοπεδικά είδη για τη μέση, όπως οι ζώνες μέσης, κορσέδες κ.ά. που δρουν υποστηρικτικά στη μέση, δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται σε μακροχρόνια βάση, καθώς μπορεί να κάνουν το μυϊκό σύστημα να ατροφήσει κι έτσι η συχνότητα της οσφυαλγίας να επιδεινωθεί.
- Επιλέξτε ανατομικά στρώματα που διασφαλίζουν τη βέλτιστη θέση της σπονδυλικής στήλης κατά τον ύπνο, ανακουφίζοντας από πόνους στη μέση.
Φάρμακα
Εάν οι θεραπείες στο σπίτι δεν έχουν κάποιο αποτέλεσμα μετά από αρκετές εβδομάδες, ο γιατρός σας μπορεί να συστήσει ισχυρότερα φάρμακα ή άλλες θεραπείες. Τα φάρμακα εξαρτώνται από τον τύπο του πόνου στη μέση. Μπορεί να περιλαμβάνουν:
- Παυσίπονα: Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ), όπως η ιβουπροφαίνη ή νατριούχος ναπροξένη, μπορεί να βοηθήσουν. Πάρτε αυτά τα φάρμακα μόνο σύμφωνα με τις οδηγίες. Η υπερβολική χρήση μπορεί να προκαλέσει σοβαρές παρενέργειες.
Εάν τα αναλγητικά που μπορείτε να αγοράσετε χωρίς ιατρική συνταγή δεν βοηθούν, ο γιατρός σας μπορεί να σας προτείνει συνταγογραφούμενα ΜΣΑΦ.
- Μυοχαλαρωτικά: Εάν ο ήπιος έως μέτριος πόνος στη μέση δεν βελτιώνεται με αναλγητικά, ένα μυοχαλαρωτικό μπορεί να βοηθήσει. Τα μυοχαλαρωτικά ίσως προκαλέσουν ζάλη και υπνηλία.
- Τοπικά αναλγητικά: Αυτά τα προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων κάποιων κρεμών, αλοιφών και επιθεμάτων, παρέχουν αναλγητικές ουσίες μέσω του δέρματος.
- Αντικαταθλιπτικά: Ορισμένοι τύποι αντικαταθλιπτικών – ιδιαίτερα η ντουλοξετίνη (Cymbalta) και τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά, όπως η αμιτριπτυλίνη – έχει αποδειχθεί ότι ανακουφίζουν από τον χρόνιο πόνο στη μέση.
Φυσικοθεραπεία
Ένας φυσικοθεραπευτής μπορεί να διδάξει ασκήσεις για την αύξηση της ευελιξίας, την ενίσχυση των μυών της μέσης και της κοιλιάς και τη βελτίωση της στάσης του σώματος.
Η τακτική χρήση αυτών των τεχνικών μπορεί να εμποδίσει την “επιστροφή” του πόνου. Οι φυσικοθεραπευτές θα σας παρέχουν επίσης την κατάλληλη εκπαίδευση σχετικά με τον τρόπο τροποποίησης των κινήσεων κατά τη διάρκεια ενός ξαφνικού επεισοδίου πόνου στη μέση για να αποφευχθεί η έξαρση των συμπτωμάτων.
Χειρουργική επέμβαση
Οι διαδικασίες που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία του πόνου στην πλάτη μπορεί να περιλαμβάνουν, ανάλογα με τη σοβαρότητα της περίπτωσης και την αιτία της οσφυαλγίας:
- Ενέσεις κορτιζόνης: Εάν άλλα μέτρα δεν ανακουφίσουν τον πόνο που αντανακλά στο πόδι, μια ένεση κορτιζόνης βοηθά στη μείωση της φλεγμονής γύρω από τις ρίζες των νεύρων, όμως η ανακούφιση από τον πόνο συνήθως διαρκεί μόνο για έναν ή δύο μήνες.
- Χειρουργική επέμβαση: Η χειρουργική επέμβαση για τη δημιουργία περισσότερου χώρου μέσα στη σπονδυλική στήλη, συνιστάται ορισμένες φορές από γιατρούς σε άτομα που έχουν αυξανόμενη μυϊκή αδυναμία ή πόνο στη μέση που αντανακλά στο πόδι.
Αυτά τα προβλήματα μπορεί να σχετίζονται με κήλη δίσκου ή άλλες καταστάσεις, όπως σπονδυλική στένωση, σπονδυλολίσθηση κ.ά.
Συχνές ερωτήσεις
1. Με ποιους τρόπους προλαμβάνεται η οσφυαλγία;
- Προσοχή στην άρση βάρους (με τα πόδια και όχι με τους μύες της μέσης).
- Συστηματική σωματική άσκηση.
- Διατήρηση ενός υγιούς βάρους.
- Διατήρηση ίσιας πλάτης κατά την ορθοστασία ή το κάθισμα.
- Να αποφεύγεται η πολύωρη παραμονή σε καθιστική θέση/άσκοπη ορθοστασία.
- Διακοπή καπνίσματος και χρήσης προϊόντων καπνού.
- Λήψη βοήθειας για το στρες, το άγχος και την κατάθλιψη.
- Επιλογή παπουτσιών με χαμηλό τακούνι.
- Τακτικές διατάσεις.
- Επιλογή κατάλληλων ανατομικών στρωμάτων για ύπνο.
2. Ποιοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης οσφυαλγίας;
- Δεν αθλούνται.
- Έχουν ορισμένα υποκείμενα νοσήματα (καρκίνο ή αρθρίτιδα).
- Είναι υπέρβαροι.
- Σηκώνουν βαριά αντικείμενα χρησιμοποιώντας τη μέση αντί για τα πόδια.
- Έχουν άγχος ή κατάθλιψη.
- Καπνίζουν ή χρησιμοποιούν άλλα προϊόντα καπνού.