Σκολίωση: Τι είναι και πώς θεραπεύεται

Η σκολίωση αποτελεί μια πάθηση της σπονδυλικής στήλης που σχετίζεται με τη μη φυσιολογική πλάγια καμπυλότητα της σπονδυλικής στήλης. Η καμπυλότητα μπορεί να εντοπιστεί σε οποιοδήποτε μέρος της σπονδυλικής στήλης, αλλά οι περιοχές που επηρεάζονται πιο συχνά είναι η άνω σπονδυλική στήλη και το κάτω μέρος της πλάτης.

Διαγιγνώσκεται συχνότερα στα τελευταία στάδια της παιδικής ηλικίας ή στην πρώιμη εφηβεία, όταν το άτομο εξακολουθεί να αναπτύσσεται με γρήγορους ρυθμούς, και είναι πιο κοινή στις γυναίκες, παρά στους άνδρες.

Η σκολίωση δεν είναι πάντα αισθητή, ιδίως κατά το στάδιο της οστικής ανάπτυξης, αλλά αρκετοί άνθρωποι με αυτή την πάθηση μπορεί να γέρνουν προς τη μία πλευρά ή να έχουν ανομοιόμορφους ώμους ή γοφούς λόγω της καμπύλης της σπονδυλικής στήλης.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, το άτομο δεν χρειάζεται θεραπεία, επειδή η καμπύλη συχνά δεν παρουσιάζει σημαντική επιδείνωση. 

Ωστόσο, ανάλογα με τον βαθμό καμπυλότητας και την ηλικία του παιδιού, οι γιατροί μπορεί να συστήσουν έναν συνδυασμό νάρθηκα-κηδεμόνα σκολίωσης και φυσικοθεραπείας.

Ένας πολύ μικρός αριθμός ατόμων με σκολίωση μπορεί να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση. Οι πιθανές επιπλοκές της σκολίωσης περιλαμβάνουν χρόνιο πόνο, αναπνευστικές δυσκολίες και μειωμένη ικανότητα για άσκηση.

Στο άρθρο αυτό θα βρείτε αναλυτικά τους τρόπους θεραπείας της σκολίωσης.

Είδη σκολίωσης

Η σκολίωση αφορά στην παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης που οδηγεί σε παρέκκλιση ή πλάγιο κύρτωμα κατά το μετωπιαίο, ενώ συχνά συνοδεύεται από στροφή των σπονδύλων κατά το εγκάρσιο επίπεδο. 

Η σκολίωση διακρίνεται σε δύο μεγάλες ομάδες: την οργανική και τη λειτουργική.

Οργανική σκολίωση 

Οργανική (structural) σκολίωση ονομάζεται όταν στην πάθηση αυτή συνυπάρχει η πλάγια κλίση της σπονδυλικής στήλης, η στροφή και η παραμόρφωση των σπονδύλων. 

Η οργανική σκολίωση ταξινομείται με τη σειρά της ως εξής:

• Ιδιοπαθής σκολίωση: Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, τα αίτια που ευθύνονται για τη σκολίωση είναι άγνωστα και σε αυτές τις περιπτώσεις η σκολίωση λέγεται ιδιοπαθής. 

Οφείλεται σε γενετικούς και κληρονομικούς παράγοντες, καθώς συνήθως έχουν σκολίωση και άλλα μέλη της οικογένειας.

Το 80% των περιπτώσεων λοιπόν πάσχουν από ιδιοπαθή σκολίωση, η οποία διακρίνεται ανάλογα με την ηλικία εκδήλωσης σε: 

      -Νηπιακή (από τη γέννηση έως τα 3 έτη)

                  -Παιδική (4-10 ετών)

                  -Εφηβική (10-17 ετών)

                  -Ενηλίκων

• Συγγενής σκολίωση: Όταν περιλαμβάνονται ανωμαλίες στο σχηματισμό και τον διαχωρισμό των σπονδύλων κατά την ανάπτυξη του εμβρύου.
• Νευρομυϊκή σκολίωση
• Οργανική σκολίωση που οφείλεται σε άλλες αιτίες, όπως νευροϊνωμάτωση, νευρικά ελλείμματα, τραυματισμούς, όγκους, οστικές δυσπλασίες, εγκαύματα, νόσους συνδετικού ιστού κ.ά.

Λειτουργική σκολίωση

Η Λειτουργική (functional) σκολίωση οφείλεται σε εξωτερικά αίτια, όπως ανισοσκελία ή μυϊκό σπασμό. 

Αυτή η μορφή σκολίωσης είναι προσωρινή και υπάρχει η δυνατότητα να ξεπεραστεί από τον ασθενή ή τον γιατρό ακόμη και πλήρως, αν εντοπιστεί και εξαλειφθεί η αιτία που την προκάλεσε.

Θεραπεία σκολίωσης

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η παιδική και εφηβική σκολίωση είναι ήπια και δεν χρειάζεται θεραπεία. Όταν υπάρχει καμπυλότητα μεταξύ 10 και 25 μοιρών, θα χρειαστεί τακτική ιατρική επίβλεψη σε διαστήματα 3, 6 ή 12 μηνών για τον έλεγχο της επιδείνωσης της πάθησης.

Όταν υπάρχει καμπύλη μεταξύ 25 έως 40 μοιρών, ο γιατρός μπορεί να σας συστήσει έναν ορθοπεδικό νάρθηκα σκολίωσης. 

Εάν η καμπύλη είναι μεγαλύτερη από αυτή και ο σκελετός είναι ακόμα ανώριμος, τότε μπορεί να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση.

Όταν υποψιάζεστε ότι πάσχετε από σκολίωση, θα πρέπει να επισκεφτείτε άμεσα έναν γιατρό, καθώς η έγκαιρη θεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη των μελλοντικών επιπλοκών. 

Οι θεραπείες της σκολίωσης λοιπόν ποικίλλουν, ανάλογα με τη σοβαρότητα της καμπύλης. 

Μπορεί να χρειαστεί νάρθηκας σκολίωσης ή χειρουργική επέμβαση εάν η καμπύλη της σπονδυλικής στήλης είναι μέτρια ή σοβαρή. 

Οι παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη για την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας περιλαμβάνουν:

• Οστική ωριμότητα: Ο κίνδυνος επιδείνωσης της σκολίωσης είναι μικρότερος εάν τα οστά του ατόμου έχουν σταματήσει να αναπτύσσονται. Οι νάρθηκες-κηδεμόνες είναι πιο αποτελεσματικοί όταν τα οστά εξακολουθούν να αναπτύσσονται.
• Σοβαρότητα της καμπύλης: Οι μεγαλύτερες καμπύλες είναι πιθανότερο να επιδεινωθούν με την πάροδο του χρόνου.
• Φύλο: Οι γυναίκες διατρέχουν περίπου 8 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο επιδείνωσης της σκολίωσης από τους άντρες.
• Θέση καμπύλης: Μια καμπύλη στο κεντρικό τμήμα της σπονδυλικής στήλης είναι πιο πιθανό να χειροτερέψει από μια καμπύλη στο κάτω ή στο άνω τμήμα.

Νάρθηκας σκολίωσης

Εάν τα οστά ενός παιδιού εξακολουθούν να μεγαλώνουν και έχει μέτρια σκολίωση, ο γιατρός μπορεί να συστήσει τη χρήση ενός νάρθηκα σκολίωσης. Η χρήση ενός νάρθηκα δεν θα θεραπεύσει τη σκολίωση ούτε θα αντιστρέψει την καμπύλη, αλλά συνήθως αποτρέπει την επιδείνωσή της.

Ο πιο κοινός τύπος νάρθηκα είναι κατασκευασμένος από πλαστικό και έχει περίγραμμα, ώστε να προσαρμόζεται στο σώμα. Είναι σχεδόν αόρατος κάτω από τα ρούχα, εφαρμόζοντας κάτω από τα μπράτσα και γύρω από το θώρακα, τη μέση και τους γοφούς.

Οι περισσότεροι ορθοπεδικοί νάρθηκες κορμού πρέπει να χρησιμοποιούνται μεταξύ 13 και 16 ωρών την ημέρα. Η αποτελεσματικότητα ενός νάρθηκα αυξάνεται με τον αριθμό των ωρών που φοριέται ανά ημέρα. 

Τα παιδιά που φορούν νάρθηκα μπορούν συνήθως να συμμετέχουν στις περισσότερες δραστηριότητες, χωρίς να τα περιορίζει σε μεγάλο βαθμό. Εάν είναι απαραίτητο, τα παιδιά μπορούν να βγάλουν για λίγο τον κηδεμόνα για να συμμετάσχουν σε αθλήματα ή άλλες σωματικές δραστηριότητες.

Οι νάρθηκες διακόπτονται όταν δεν υπάρχουν περαιτέρω αλλαγές στο ύψος. Κατά μέσο όρο, τα κορίτσια ολοκληρώνουν την ανάπτυξή τους στην ηλικία των 14 και τα αγόρια στα 16, αλλά αυτό ποικίλλει ανάλογα με το κάθε άτομο.

Χειροπρακτική θεραπεία

Αρκετά άτομα επισκέπτονται έναν χειροπράκτη για να ανακουφίσουν τον πόνο και την ενόχληση της σκολίωσης.

Οι χειροπράκτες χειραγωγούν τη σπονδυλική στήλη και παρέχουν εναλλακτικές θεραπείες. Υποστηρίζουν ότι η ευθυγράμμιση της σπονδυλικής στήλης θα συντελέσει στη θεραπεία και την ευεξία του σώματος.

Η χειροπρακτική θεραπεία βοηθά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής ενός ατόμου με σκολίωση. Ωστόσο, δεν συνιστά θεραπεία, αφού δεν διορθώνει την καμπυλότητα της σπονδυλικής στήλης.

Όμως, όταν κάποιο άτομο θελήσει να επισκεφτεί έναν χειροπράκτη για την ανακούφιση των συμπτωμάτων της σκολίωσης, θα πρέπει να φροντίσει να επιλέξει αυτόν που ειδικεύεται σε αυτήν, καθώς η λήψη χειροπρακτικής θεραπείας από έναν μη ειδικό μπορεί να επιδεινώσει την κατάσταση.

Χειρουργική επέμβαση

Η σοβαρή σκολίωση συνήθως εξελίσσεται με την πάροδο του χρόνου, επομένως ο γιατρός σας ενδεχομένως να προτείνει κάποια χειρουργική επέμβαση για να βοηθήσει στην ανόρθωση της καμπύλης και να αποτρέψει την επιδείνωσή της.

Η συνηθέστερη χειρουργική επέμβαση για τη θεραπεία σκολίωσης είναι η σπονδυλική σύντηξη (σπονδυλοδεσία):

Οι χειρουργοί συνδέουν δύο ή περισσότερα από τα οστά της σπονδυλικής στήλης (σπόνδυλοι) μεταξύ τους, ώστε να μην μπορούν να κινηθούν ανεξάρτητα. Μεταξύ των σπονδύλων τοποθετούνται κομμάτια οστού ή υλικό που μοιάζει με κόκκαλο. Οι μεταλλικές ράβδοι, γάντζοι, βίδες ή σύρματα κρατούν συνήθως αυτό το τμήμα της σπονδυλικής στήλης ίσιο και ακίνητο ενώ γίνεται συγχώνευση του παλιού και του νέου υλικού των οστών.

Συχνές ερωτήσεις